Leczenie pokrzywki

W zależności od czasu trwania choroby pokrzywkę dzieli się na ostrą i przewlekłą. Jako umowne kryterium czasowe przyjmuje się okres 6 tygodni od momentu pierwszego epizodu wystąpienia pokrzywki. Z uwagi na swój przebieg, pokrzywka przewlekła przyjmuje postać ciągłą lub nawrotową z okresowymi nawrotami zmian oraz różnym okresem stanów bezobjawowych lub skąpoobjawowych. W procesie chorobotwórczym ogromną rolę odgrywają komórki tuczne i granulocyty zasadochłonne. Wydzielana z tych komórek histamina, będąca podstawowym mediatorem, odpowiada za powstanie rumienia, bąbla pokrzywkowego i obrzęku.

Pod wpływem działania mediatorów dochodzi do kurczenia się komórek śródbłonka, co w następstwie prowadzi do powiększenia przestrzeni międzykomórkowych, wzrostu przepuszczalności naczyń i rozwoju obrzęku tkankowego. Ponadto mediatory pobudzają zakończenia nerwowe w skórze, co w konsekwencji powoduje świąd. Z uwagi na szybki przebieg procesu chorobotwórczego, już kilka godzin po zadziałaniu czynnika wywołującego chorobę obserwuje się charakterystyczne dla późnej fazy choroby nacieki złożone z makrofagów i limfocytów, stwardnienie skóry czy w niektórych przypadkach zapalenie naczyń.

Leczenie pokrzywki

Aby leczenie pokrzywki było skuteczne powinno się wykonać trzy podstawowe działania: unikać kontaktu z rozpoznanym czynnikiem sprawczym, doprowadzić do zahamowania uwalniania mediatorów mastocytarnych oraz zahamować objawy kliniczne, wynikające z działania mediatorów reakcji pokrzywkowej w obrębie tkanek docelowych.

Pokrzywka – unikanie kontaktu z czynnikiem sprawczym

Unikanie kontaktu z czynnikiem sprawczym lub całkowite wyeliminowanie go w wielu przypadkach prowadzi do całkowitego wyleczenia pokrzywki. Ten element terapii odgrywa duże znaczenie w pokrzywce alergicznej IgE-zależnej, pokrzywek o podłożu fizykalnym, jak również pokrzywek wynikających z istnienia ognisk utajonego zakażenia lub innych chorób układowych. Metoda jest również skuteczna w polekowych pokrzywkach niealergicznych. W pokrzywce autoimmunologicznej skuteczną metodą u pacjentów z ciężkim przebiegiem choroby okazało się usunięcie autoprzeciwciał przy zastosowaniu plazmaferezy. Inną metodą leczenia w tym rodzaju pokrzywki jest zastosowanie cyklosporyny A, hamującej rozwój tych przeciwciał. U pacjentów z tym rodzajem pokrzywki można również zastosować wysokie dawki immunoglobulin, jednak terapię tę wdraża się wyłącznie w przypadku braku reakcji na inne metody leczenia.

Pokrzywka – terapia hamująca uwalnianie mediatorów mastocytarnych

Leczenie glikortykosteroidami powoduje zahamowanie uwalniania mediatorów mastocytarnych. Z uwagi na działania niepożądane, leki te stosuje się wyłącznie w ostrej pokrzywce. Innym preparatem, hamującym uwalnianie mediatorów pokrzywkowych, jest cyklosporyna A, stosowana w pokrzywce w przypadku nieskuteczności wysokiej dawki leków przeciwhastaminowych. Inne metody, hamujące uwalnianie mediatorów pokrzywkowych, to terapia PUVA i skojarzone leczenie UVA lub UVB oraz leków przeciwhistaminowych przy jednoczesnej kontroli objawów klinicznych.

Rola leków przeciwhistaminowych w terapii pokrzywki

Supresja objawów klinicznych zależnych od działania mediatorów reakcji pokrzywkowej w obrębie tkanek docelowych polega przede wszystkim na blokowaniu receptorów swoistych dla histaminy. W tym celu stosowane są leki przeciwhistaminowe. Leki te w leczeniu pokrzywki dostępne są na rynku od 1950 r. Obecnie w terapii stosuje się leki przeciwhistaminowe drugiej generacji o znacznie mniejszym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy lub braku takiego działania. Dodatkowo leki te mają również działanie przeciwzapalne. W przypadku gdy terapia nie przynosi oczekiwanego rezultatu, dawkę leku należy zwiększyć nawet czterokrotnie.